{"id":28,"date":"2020-01-27T13:58:42","date_gmt":"2020-01-27T12:58:42","guid":{"rendered":"https:\/\/partyzant\u00f3w16.olsztyn.pl\/?page_id=28"},"modified":"2020-01-27T21:55:22","modified_gmt":"2020-01-27T20:55:22","slug":"historia","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/partyzant\u00f3w16.olsztyn.pl\/index.php\/historia\/","title":{"rendered":"Historia"},"content":{"rendered":"

Powstanie ulicy Partyzant\u00f3w (dawniej Bahnhofstrasse, a wcze\u015bniej Chausse nach dem Bahnhoff) \u015bci\u015ble \u0142\u0105czy si\u0119 z budow\u0105 dworca kolejowego w Olsztynie. Wytyczona wzd\u0142u\u017c linii kolejowej stanowi\u0142a g\u0142\u00f3wn\u0105 arteri\u0119 komunikacyjn\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 centrum miasta z oddanym do u\u017cytku w 1871 roku dworcem. Ulica zosta\u0142a stosunkowo szybko zabudowana przez przedsi\u0119biorc\u00f3w, kt\u00f3rzy po pierwsze lokowali tu sw\u00f3j kapita\u0142, mno\u017cony ogromn\u0105 koniunktur\u0105 mieszkaniow\u0105, po drugie sami chcieli zamieszkiwa\u0107 na nowej ulicy, w\u015br\u00f3d innych zamo\u017cnych przedsi\u0119biorc\u00f3w i trzecie, nowo wytyczona ulica zapewnia\u0142a doskona\u0142\u0105 komunikacj\u0119 i sprzyja\u0142a prowadzeniu interes\u00f3w. Ju\u017c w 1880 roku ulic\u0119 wybrukowano i u\u0142o\u017cono chodniki. W 1883 roku o\u015bwietlono j\u0105 za pomoc\u0105 lamp olejowych, zast\u0105pionych w 1890 roku o\u015bwietleniem gazowym. Doskona\u0142a koniunktura mieszkaniowa spowodowana niedostatkiem mieszka\u0144 dla tysi\u0119cy osiedlaj\u0105cych si\u0119 w mie\u015bcie neofit\u00f3w sprawi\u0142a, \u017ce przewa\u017ca\u0142y tu kamienice czynszowe.<\/p>\n

Kamienica pod numerem 16 powsta\u0142a przed 1890 rokiem. Odnajdujemy j\u0105 na planie miasta autorstwa Luckhardta z 1892 roku i Hugona Bonka z 1913 roku.<\/p>\n

Zgodnie z danymi z ksi\u0105\u017cki adresowej z 1889\/1890 roku w\u0142a\u015bcicielem nieruchomo\u015bci by\u0142 Emil Elwitz (rentier), pozosta\u0142ymi mieszka\u0144cami byli Dr Gotthard Krause (chirurg), Willy Cordes (kapitan), Bronsart von Schellendorff (hrabia, podporucznik), Franz Liedig, Johann Schuenke (zwrotniczy pierwszej klasy) i Julius Rasankowski (kupiec).<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

Spis mieszka\u0144c\u00f3w Olsztyna z 1899 wymienia sze\u015bcioro dobrze usytuowanych mieszka\u0144c\u00f3w m.in. hrabiego Bronsarta von Schellendorf, rentiera Emila Elwitz i jego krewn\u0105 Wilhelmin\u0119 oraz chirurga Gottharda Krause i kupca Juliusa Rosanowskiego.<\/p>\n

W latach 1903-1906 szerzej znanym z kart historii mieszka\u0144cem kamienicy by\u0142 Aleksander Heinrich Rudolph von Kluck (ur. 20 maja 1846 w M\u00fcnster, Westfalia, zm. 19\u00a0pa\u017adziernika 1934 w Berlinie), pruski i niemiecki genera\u0142 pu\u0142kownik, dow\u00f3dca wojsk niemieckich podczas I wojny \u015bwiatowej. Zdobywca Brukseli w 1914, kt\u00f3ry 18 lutego 1902 obj\u0105\u0142 dow\u00f3dztwo 37. Dywizji w Olsztynie i dwa tygodnie p\u00f3\u017aniej (04 marca 1902) otrzyma\u0142 rang\u0119 Generalleutnant (genera\u0142a porucznika).<\/p>\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n

W ksi\u0105\u017cce adresowej 1903\/1904 wyst\u0119puj\u0105 – poza w\u0142a\u015bcicielem i genera\u0142em – r\u00f3wnie\u017c: Carl Reinboth (urz\u0119dnik), Dr Ernst Baege (chirurg), Dr Bruno Kuhnke (dyrektor szko\u0142y), Alwin Schwietski (porucznik), August Diesing (palacz lokomotywy), Valentin Jatzkowski (pracownik pocztowy) i dwie wdowy Marie Weituschatis oraz Wilhelmine Stolz.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce adresowej 1905\/1906 wyst\u0119puj\u0105 – poza w\u0142a\u015bcicielem i genera\u0142em – r\u00f3wnie\u017c: Dr Ernst Baege (chirurg), Hans Kretzschmar (porucznik), Franz Kerth (asystent na stacji), Hermann Achtmann, Jakob Steiffe i August Ezich (pracownicy kolejowi), Valentin Jatzkowski (pracownik pocztowy) oraz wdowa Marie Weituschaits.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce adresowej z 1913\/1914 roku jako w\u0142a\u015bciciel figuruje Julius Arohnert (rentier). Ponadto kamienic\u0119 zamieszkuj\u0105: Karl Schleenstein (porucznik), Johannes Krekschmar (kupiec), Gustaw Herrend\u00f6rfer (rentier), Valentin Jatzkowski (pracownik pocztowy), Lindenau (starszy pracownik pocztowy), wdowa Duchna, Georg Peterson (majster budowlany) i Franz Karwatzki (pracownik budowlany).<\/p>\n

Spis z 1927 roku donosi o 16 nazwiskach mieszka\u0144c\u00f3w \u015brednio usytuowanych m.in. nauczycielu, malarzu, sekretarzu, \u015blusarzu i rentierze. Dostrzec mo\u017cna, i\u017c z biegiem czasu zmienia\u0142 si\u0119 elitarny charakter mieszka\u0144c\u00f3w kamienicy, a miejsce bogatszych mieszczan zajmowali ni\u017cej usytuowani mieszka\u0144cy.<\/p>\n

W ksi\u0105\u017cce adresowej z 1938 jako w\u0142a\u015bcicielka figuruje Helene Erdmann (\u017cona kupca), ponadto w kamienicy mieszkaj\u0105: Max B\u00f6hm (nadle\u015bniczy), Johann Brosch (robotnik), Montius Erdmann (kupiec), Wilhelm Grunwald (majster), Fritz Hellbracht (student), Oskar Keilson (kupiec), Johannes Klein (nauczyciel w szkole realnej), Johannes K\u00f6hler (stra\u017cnik w urz\u0119dzie), wdowa Marta Krauze, Wilhelm Lindenau (pracownik pocztowy), Germann Schied (dyrektor teatru), G\u00fcnter Werner oraz Johann Zitzelsberger (ekonom).<\/p>\n

Zgodnie z informacjami przekazanymi przez najstarszych, \u017cyj\u0105cych mieszka\u0144c\u00f3w kamienicy, koniec II Wojny \u015awiatowej oszcz\u0119dzi\u0142 budynek przed og\u00f3lnie wyst\u0119puj\u0105cymi w Olsztynie pl\u0105drowaniem i niszczeniem przez \u017co\u0142nierzy Armii Czerwonej, bowiem umieszczony by\u0142 w niej oddzia\u0142 \u017co\u0142nierzy armii wyzwole\u0144czej. Z relacji mieszka\u0144c\u00f3w wynika, \u017ce w piwnicach kamienicy znajdowa\u0142y si\u0119 miejsca przetrzymywania je\u0144c\u00f3w i aresztowanych. Na \u015bcianach jednej z piwnic znajduj\u0105 si\u0119 napisy pozostawione przez ich powojennych \u201elokator\u00f3w\u201d (napisy to zosta\u0142y odnalezione, b\u0119d\u0105 zarchiwizowane i zabezpieczone).<\/p>\n

Po II Wojnie \u015awiatowej i przej\u0119ciu nieruchomo\u015bci przez Skarb Pa\u0144stwa, kamienica zosta\u0142a przeznaczona na zabezpieczenie potrzeb mieszkaniowych os\u00f3b nap\u0142ywaj\u0105cych do Olsztyna.<\/p>\n

Pierwotnie na ka\u017cdej kondygnacji kamienicy (parter, pi\u0119tra I-III) znajdowa\u0142y si\u0119 po dwa mieszkania (120m2<\/sup>-130m2<\/sup>). Mieszkania na ka\u017cdej z kondygnacji zosta\u0142y podzielone na dwa lokale i oddane w najem lokatorom komunalnym. Na III pi\u0119trze utworzono nawet osobny lokal sk\u0142adaj\u0105cy si\u0119 z jednego pomieszczenia o wielko\u015bci ok. 8-9 m2<\/sup>, kt\u00f3re s\u0142u\u017cy\u0142o \u0142\u0105cznie za: pok\u00f3j, kuchni\u0119 i ubikacj\u0119 (!). W tych makabrycznych warunkach mieszka\u0142o w latach 80-tych XX wieku dwoje starszych, schorowanych ludzi.<\/p>\n

W 1989 roku kamienic\u0119 wpisano do rejestru zabytk\u00f3w pod numerem A-1860.<\/p>\n\n\n